Maraton to jeden z najbardziej wymagających biegów długodystansowych, a jego trasa ma ściśle określoną długość. Czy wiesz, ile kilometrów naprawdę trzeba pokonać i skąd wzięła się ta miara? W artykule wyjaśniam, jaka jest dokładna długość maratonu, jak ją ustalono i dlaczego na trasie liczy się każdy metr. Jeżeli zgłębiasz tę tematykę to dowiedz się, jak przygotować się do pierwszego maratonu.
Maraton liczy dziś 42 kilometry i 195 metrów — dystans ustalony dopiero w XX wieku, a nie odziedziczony po starożytności. Jego nazwa nawiązuje do legendy o greckim posłańcu, który po bitwie pod Maratonem w 490 roku p.n.e. miał pobiec do Aten z wieścią o zwycięstwie nad Persami. Podczas pierwszego nowożytnego maratonu olimpijskiego, rozegranego w Atenach w 1896 roku, trasę z Maratonu do miasta wyznaczono na około 40 kilometrów. Zwyciężył Grek Spyridon Louis z czasem 2:58:50.
Przez kolejne lata organizatorzy ustalali długość biegu zależnie od trasy i warunków. W Paryżu w 1900 roku maraton liczył około 40,26 km, w St. Louis w 1904 roku — około 40 km, a w Atenach w 1906 roku — 41,86 km. Zawodnicy biegali po drogach gruntowych, bruku i szutrze, a czasem także po trawie. Dopiero igrzyska w Londynie w 1908 roku przyniosły dystans znany dziś: 26 mil i 385 jardów, czyli 42 195 metrów.
Królewski finisz, który zmienił historię maratonu
Dodatkowe 385 jardów wynikało z planu organizatorów, nie ze sportowej konieczności. Start wyznaczyli przy Zamku Windsor, skąd dzieci rodziny królewskiej mogły obserwować bieg, a metę umieścili przed królewską lożą na stadionie White City. Wydłużyli trasę, by zawodnicy wbiegli na stadion i finiszowali tuż przed lożą. Dystans 42,195 km nie stał się jednak od razu standardem: w Sztokholmie w 1912 roku maraton liczył około 40,2 km, a w Antwerpii w 1920 roku — aż 42,75 km. Jeżeli interesują cię podobne zagadnienia to Oblicz tempo i prędkość na każdym dystansie.
W 1921 roku Międzynarodowa Federacja Lekkoatletyczna zatwierdziła 42 195 metrów jako oficjalny dystans maratonu. Zawodnicy po raz pierwszy pobiegli na tę długość podczas igrzysk w Paryżu w 1924 roku. Od tamtej pory każdy oficjalny maraton liczy 42,195 km, a końcowe 195 metrów odróżnia go od zaokrąglonych 42 kilometrów. Najbardziej zaskakuje mnie, że o jednym z najsłynniejszych dystansów sportowych przesądziła królewska logistyka na londyńskim stadionie.
Jak legenda o Filipidesie zainspirowała bieg maratoński?
Legenda o Filipidesie mówi, że po zwycięstwie nad Persami pod Maratonem grecki posłaniec pobiegł do Aten z wieścią: „Radujcie się, zwyciężyliśmy!”. Według najpopularniejszej wersji pokonał trasę bez odpoczynku, przekazał wiadomość, a następnie padł z wyczerpania. Opowieść nawiązuje do bitwy z 490 roku p.n.e., jednak jej szczegóły pozostają niepewne. Herodot, piszący około 50 lat później, wspomina o posłańcu, który przed bitwą pobiegł z Aten do Sparty, lecz nie opisuje biegu do Aten.
Ta legenda zainspirowała francuskiego uczonego Michela Bréala do zaproponowania maratonu podczas pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w Atenach w 1896 roku. Jakiś czas temu pisaliśmy o tym w tym wpisie. Pierre de Coubertin poparł pomysł, a zawodnicy pokonali około 40 kilometrów z Maratonu na Stadion Panateński. Wystartowało 17 biegaczy; zwyciężył Grek Spyridon Louis. Wcześniej na tej trasie odbyły się próby, a w marcowych mistrzostwach Grecji wzięło udział 11 zawodników.

Najważniejsze informacje o początkach maratonu to:
- Michel Bréal zaproponował maraton na igrzyska olimpijskie w 1896 roku.
- Pierwszy olimpijski bieg prowadził z Maratonu na Stadion Panateński i liczył około 40 kilometrów.
- Zwycięzcą został Grek Spyridon Louis.
42,195 kilometra, które zamieniły legendę w sportową próbę
Początkowo maraton nie miał stałej długości. Obowiązujący dystans wyznaczył bieg podczas igrzysk w Londynie w 1908 roku: zawodnicy wystartowali przy zamku Windsor, a metę ustawiono przed lożą królewską na stadionie White City. Trasa liczyła 42,195 kilometra. Międzynarodowa federacja zatwierdziła ten dystans w 1921 roku, a od 1924 roku stosowano go jako oficjalny standard.
Dziś maraton sprawdza wytrzymałość i przypomina antyczną legendę, choć historycy nie są zgodni co do jej prawdziwości. Według innej wersji Filipides przebiegł około 240 kilometrów z Aten do Sparty, by poprosić o pomoc. Do tej opowieści nawiązuje współczesny Spartathlon. Jako autor i miłośnik sportu cenię w legendzie odwagę, wysiłek oraz wieść, która zainspirowała jedną z najsłynniejszych konkurencji lekkoatletycznych.
Ciekawostka: dystans maratonu z 1908 roku, wynoszący 42,195 km, początkowo wynikał z konkretnego przebiegu trasy w Londynie — start wyznaczono przy zamku Windsor, a metę przed lożą królewską.
Jak igrzyska w Londynie ustaliły długość maratonu?
Dzisiejszy maraton liczy 42 km i 195 m, choć dystans ten nie wynikał ani ze starożytnej tradycji, ani z planu sportowego. Podczas pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w Atenach w 1896 roku bieg z Maratonu na stadion Panateński miał około 40 km. Trasa nawiązywała do legendy o posłańcu, który przyniósł do Aten wieść o greckim zwycięstwie.
Przez następne lata organizatorzy wyznaczali trasę według własnego uznania i lokalnych warunków. W Paryżu w 1900 roku mierzyła około 40,26 km, w St. Louis w 1904 roku — około 40 km, a w Atenach w 1906 roku — około 41,86 km. Zawodnicy biegali po drogach gruntowych, brukowanych i szutrowych, dlatego maraton nie miał jeszcze stałego dystansu.
Przełom nastąpił podczas igrzysk w Londynie w 1908 roku. Organizatorzy wyznaczyli start przy zamku Windsor, skąd dzieci brytyjskiej rodziny królewskiej mogły obserwować bieg, a metę umieścili na stadionie White City, tuż przed lożą królewską. Trasa liczyła 26 mil i 385 jardów, czyli 42 km i 195 m. O słynnej długości maratonu przesądził więc układ startu i mety, a nie plan stworzenia nowego standardu.
Królewski widok przesądził o dystansie maratonu
Królewska oprawa zawodów wymagała wydłużenia trasy: start przy Windsorze i finisz przed lożą oznaczały bieg dłuższy niż początkowo planowane 25 mil. Właśnie dlatego londyński maraton różnił się od wcześniejszych. Najciekawszy w tej historii jest przypadkowy, bardzo ludzki szczegół: o dystansie zdecydowały układ stadionu i chęć zapewnienia rodzinie królewskiej dobrego widoku.
Dystans nie stał się jednak standardem od razu. Podczas igrzysk w Sztokholmie w 1912 roku maraton liczył około 40,2 km, a w Antwerpii w 1920 roku — około 42,75 km. Dopiero w 1921 roku międzynarodowa federacja lekkoatletyczna przyjęła londyńskie 42 km i 195 m jako oficjalny dystans. Od igrzysk w Paryżu w 1924 roku biegano na nim w maratonie olimpijskim, a z czasem przyjęły go zawody na całym świecie.
Ciekawostka: londyński maraton z 1908 roku wygrał John Hayes, a jego czas — 2:55:18,4 — był pierwszym rekordem olimpijskim ustanowionym na dystansie 42 km i 195 m.
Kiedy dystans 42,195 km stał się oficjalnym standardem?

Na pierwszych nowożytnych igrzyskach olimpijskich w Atenach w 1896 roku maratończycy pokonali około 40 kilometrów — z Maratonu na stadion Panateński. Trasa nawiązywała do legendy o greckim posłańcu, który przyniósł do Aten wiadomość o zwycięstwie nad Persami. W kolejnych latach organizatorzy ustalali dystans samodzielnie, zależnie od trasy i lokalnych warunków.
Przełom nastąpił podczas igrzysk w Londynie w 1908 roku: biegacze wystartowali przy zamku Windsor, a finiszowali przed lożą królewską na stadionie White City. Taki układ wyznaczył dystans 42,195 kilometra, choć jeszcze nie stał się on powszechnym standardem. Maraton w Paryżu w 1900 roku liczył około 40,26 km, natomiast w Antwerpii w 1920 roku — aż 42,75 km.
Od londyńskiej decyzji do olimpijskiej próby: narodziny maratońskiej tradycji
W maju 1921 roku Międzynarodowa Federacja Lekkoatletyczna zatwierdziła 42,195 km jako oficjalny dystans maratonu. Dzięki temu organizatorzy przestali wyznaczać różne trasy, a wyniki biegaczy z różnych krajów można było porównywać. Zatwierdzony dystans po raz pierwszy wykorzystano na igrzyskach olimpijskich w Paryżu w 1924 roku.
Historia maratonu pokazuje, że dystans uznawany dziś za tradycyjny wywodzi się z londyńskiej decyzji organizacyjnej z 1908 roku. Dopiero trzynaście lat później zyskał formalne potwierdzenie. Od tamtej pory wynosi 42,195 km — niezależnie od tego, czy trasa wiedzie ulicami miasta, czy nawiązuje do legendarnego biegu z Maratonu do Aten.
Źródła:
- https://bieganie.pl/lifestyle/dlaczego-maraton-ma-42-kilometry-i-195-metrow-wszystko-zaczelo-sie-w-londynie/
- https://biegowe.pl/2026/07/dlaczego-maraton-to-akurat-42-kilometry-i-195-metrow.html
- https://attiq.net/blog/porady/maraton-czym-jest-ile-ma-kilometrow
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Bieg_marato%C5%84ski












